O‘yinlar inventarizatsiyasi: konuslar, to‘plar, bayroqlar, lentalar, halqachalar.

Vizual – musiqiy ovoz: tong chog’i qushlarning chug’urlashi bolalar ongida umid, yangi kunning boshlanishi va quvonch muhitini yaratadi. Ushbu tabiiy simfonik tajriba bolalar uchun ilhom manbai bo‘lib xizmat qiladi va tabiatning go‘zalligi va inoyati haqida idrok, tafakkur, xotira, xayol kabi, tafakkur operatsiyalarini rivojlanadi. Bunday yondashuvlar bolalarda ijobiy emotsiyalar, tetik, xushchaqchaq kayfiyatni tarbiyalash juda muhimdir, chunki ijobiy emotsiyalar organizm tizimlariga yaxshi ta’sir qiladi.

2-bosqich (o‘yin qoidalarini tushuntirish)

Jamoalarga bo‘linish: Bolalar ikki yoki uchta jamoaga bo‘linadi. Har bir jamoa qushlarga tegishli nomlarni tanlaydi (masalan, “Burgutlar”, “Qaldirg’ochlar”). Barcha jamoalar o‘yin maydonining qarama-qarshi tomonlarida joylashgan o‘z hududlarida turishadi.

3-bosqich (o‘yinni boshlash)

Hushtak ovosidan bolalar maydon uzra yoyilgan “urug‘larni” qidirayotgan tongi qushlarni tasavvur qilib, o‘z hududidan “uchib ketishlari” kerak (bunda futbol yoki tennis to‘plari, halqalar, bayroqlar kabi kichik ob’ektlardan foydalaniladi).

Urug’larni yig’ish: bolalar “urug’larni” yig’ib, o’z hududiga qaytishlari kerak. Shu bilan birga, ular turli xil uslublarda “uchib ketishlari” mumkin: “burgutlar kabi” (qo’llarni keng yoygan holda yugurish), “qaldirg’ochlar kabi” (to‘siqlar ostidan egilish). Maydondagi to‘siqlarni (konuslar, sakrash arqonlari) asosida shakillantirish mumkin, bolalar to‘siqlar ostidan va ustidan sakrab o‘tishi yoki aylanib o‘tishi mumkin. 

4-bosqich (o‘yin yakuni)

(5-7 daqiqa) mashg’ulot yakuni e’lon qilinadi. Har bir jamoaning “urug’lari” hisoblanadi. Eng ko‘p urug’ to‘plagan jamoaga rag‘batlantiruvchi mukofot sifatida stikerlar beriladi.

“Tongi mo‘jizaviy qushlar” bolalar uchun dinamik va qiziqarli mashg‘ulotlarni ta’minlaydi, jismoniy faollikni rag‘batlantiradi va tongni ijobiy energiya bilan to‘yintiradi. Ushbu o‘yin har qanday ishtirokchilar soniga va makonga osongina moslashadi, bu ertalabki jismoniy tarbiya mashg’ulotlari uchun universal variantga aylanadi.

Maktabgacha 6-7 yosh bolaning kun tartibida ertalabki sog‘lomlashtirish mashqlari MTTdagi kundalik rejimining majburiy qismidir. Bunday mashg’ulotlarni o‘tkailishi bolalarda asta-sekin mushak sezgisi, ijobiy emotsiyalar uyg‘otadigan jismoniy mashqlarga nisbatan ko‘nikmalarni hosil qiladi.

Vatan himoyachilari

Bolalarni jismoniy imkoniyatlarini rivojlantiruvchi oʻyinni Vatan himoyachilari timsolida tashkil qilish, ularga vatanparvarlik va jismoniy kuchni birlashtirgan qahramonlar rolini oʻynash imkonini beradi.

Bolalar oʻzlarini Vatan himoyachilari sifatida tasavvur qilishadi va Vatanni himoya qilish uchun turli jismoniy mashqlarni bajarishadi. Oʻyin davomida ular turli jismoniy sinovlardan oʻtib, qahramonlik fazilatlarini koʻrsatadilar.

1-bosqich: Tayyorgarlik – Vatan himoyachilari safida!

Maqsad: Oʻyinning mavzusi va qahramonlar haqida bolalar bilan suhbat qilish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

Tarbiyachi bolalarga oʻyinning mavzusini tushuntiradi:

“Bugun biz Vatan himoyachilari rolini bajarish uchun safarbar boʻlamiz. Har birimiz kuchli va jasur boʻlib, oʻzimizni Vatan himoyachisi sifatida tasavvur qilamiz. Bizning vazifamiz – Vatanimizni himoya qilish uchun barcha sinovlardan oʻtish”.

Bolalar oʻzlariga qahramonlik rollarini tanlaydilar:

Amir Temur – Oʻzining kuchli va chidamli tomonlari bilan tanilgan, janglarda birinchi boʻlib qatnashadi.

Toʻmaris – Yuksak konsentratsiya va tez qaror qabul qilish qobiliyatiga ega, yuqori muvozanat va tezkorlikni talab qiladigan mashqlarni bajaradi.

Jaloliddin Manguberdi– Texnik bilimlarga ega, oʻz kuchini texnik usullar bilan namoyish qiladi.

Muqanna – Tezkor, sezgir va aqlga ega, shuningdek, yuqori muvozanat va tezlikka ega bo’lishi kerak.

2-bosqich: “Vatan himoyachilari tayyorlanmoqda”

Maqsad: Jismoniy mashqlarni bajarish va tayyorgarlik koʻrish.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

Tarbiyachi har bir qahramonning oʻziga xos mashqlarini bajarish uchun bolalarni yoʻnaltiradi:

Amir Temur – kuchli egilishlar va tushish mashqlari, qurolni yaxshi tutish va murakkab pozitsiyalarni sinash.

Toʻmaris – konsentratsiya mashqlari, masofaga yuqori aniq zarbalar (masalan, toʻplarni belgilangan nuqtaga otish).

Jaloliddin Manguberdi – texnik va mexanik harakatlarni koʻrsatish, ilgari texnik yoki jismoniy toʻsiqlarni ko’tarish va yengish.

Muqanna – tez yugurish, balandliklarga chiqish, va xavfsizlikni ta’minlash.

3-bosqich: Sinovlar boshlanmoqda!

Maqsad: Bolalar o’rtasida jismoniy sinovlar va musobaqalar tashkil etish.

Vaqt: 10-15 daqiqa

Faoliyat:

Har bir qahramon o’zining kuchli tomonlari va vazifalarini bajarishadi. O’yinda sinovlar quyidagicha bo’ladi:

Amir Temur yuqori tezlikda egilishlar va yuqori sakrashlar orqali “yashirin dushman” ni yengadi.

Toʻmaris uzoqdan aniq nishonga zarba berishadi (masalan, toʻplarni belgilangan joyga otish).

Jaloliddin Manguberdi texnik mashqlarni bajaradi: skameykalar yoki boshqa toʻsiqlarni koʻtarish.

Muqanna tezkor yugurish va balandliklarga chiqish, xavfsiz hududga oʻtish orqali Vatan himoyasini kuchaytiradi.

4-bosqich: Vatan himoyasi uchun birlashish!

Maqsad: Hamkorlik va jismoniy faollikni rivojlantirish.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

Tarbiyachi bolalarga Vatan himoyasining muhimligini eslatadi:

“Endi barcha qahramonlar birgalikda ishlashlari kerak. Vatanimizni himoya qilish uchun bir-birimizga yordam berishimiz lozim”.

Bolalar oʻrtasida hamkorlikda oʻzaro yordam berishadi.

Misol: Amir Temur va Toʻmaris birgalikda xavfli hududdan oʻtishadi.

Jaloliddin Manguberdi va Muqanna toʻsiqlarni yengib, hududni xavfsizlashtiradilar.

5-bosqich: “Vatan himoyachilari g’olibi”

Maqsad: Oʻyinning yakunlanishi va bolalarning muvaffaqiyatlarini rag’batlantirish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat: Tarbiyachi oʻyinning natijalarini muhokama qiladi va har bir bolaga oʻzining erishgan muvaffaqiyatlarini ta’kidlaydi:

“Sizlar bugun Vatan himoyachilari sifatida juda yaxshi ishladingiz. Har biringiz oʻzining qahramonlik fazilatini namoyish etdi. Jismoniy va ruhiy kuchni birlashtirish sizga g’alaba keltirdi”.

  Bolalar oʻzlarining qahramonligini namoyish qilib, bir-birlarini tabriklashadi.

6-bosqich: Xulosa

Maqsad:  Tarbiyachi bolalarni rag’batlantiradi:

“Bugun biz jismoniy faollikni oʻrgandik va Vatanimizni himoya qilish uchun zarur boʻlgan barcha fazilatlarni rivojlantirdik. Har biringiz haqiqiy qahramonlarsiz!

Bolalar oʻyinni yakunlashdi va kelajakda yana yangi jismoniy sinovlarga tayyor boʻlishadi. Bu oʻyin orqali bolalar Vatan himoyachilari sifatida oʻz jismoniy imkoniyatlarini sinab koʻrishadi. Har bir qahramonning oʻziga xos vazifalari bor va ular birgalikda jismoniy mashqlarni bajarib, hamkorlikda muvaffaqiyatga erishadilar. Oʻyin bolalarga jismoniy faollikni rivojlantirishga yordam beradi, shuningdek, Vatanparvarlik va jismoniy kuchni birlashtiradi.

“Qushlar va tuxumlar”

“Qushlar va tuxumlar” syujetli rolli oʻyin senariysi bolalarni jismoniy imkoniyatlarini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan boʻlib, unda turli faoliyatlar orqali ular harakat va tana qismlarini ishlatadilar. Quyidagi bosqichlarga boʻlingan senariy bolalarga oʻyin davomida jismoniy mashqlarni bajarishga imkon beradi.

• bosqich (tayyorgarlik)

Maqsad: Bolalarga oʻyinning mavzusi, syujet va qahramonlar haqida qisqacha ma’lumot berish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat: Tarbiyachi bolalarga oʻyin boshlanishidan oldin quyidagilarni tushuntiradi:

  “Bugun biz qushlar va tuxumlar haqida oʻyin oʻynaymiz! Har biringiz oʻzini bir qush sifatida tasavvur qiling. Bizning maqsadimiz — tuxumni xavfsiz joyga olib borish va uni himoya qilish”.

  “Sizlar, bolalar, qushlar sifatida turli xil jismoniy mashqlarni bajarishingiz kerak boʻladi”.

2-bosqich: “Tuxumni toppish”

Maqsad: Jismoniy imkoniyatlarni rivojlantirish, tananing turli qismlarini faollashtirish.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

  Har bir bola “qush” sifatida harakat qiladi va maydon boʻylab yurgan tuxumni topishi kerak.

  Tuxum – yostiqcha yoki yumshoq toʻplam bo’lib, bolalar uni topib, qo’llari bilan koʻtarishlari kerak.

  Oʻyin davomida bolalar tezlikni oshirish, sakrash va tez harakat qilish orqali “qushning qanotlarini kengaytirish” kabi jismoniy mashqlarni bajaradilar.

3-bosqich: “Tuxumni himoya qilish”

Maqsad: Bolalarga jismoniy harakatlarni boshqarish, muvozanatni saqlashni o’rgatish.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

Bolalar tuxumni himoya qilish uchun “yurib borish” va “tushmaslik” vazifasini bajaradilar. Har bir bola tuxumni qo’llarida ushlab, boshqa “qushlar” bilan to’qnashmaslik uchun harakat qiladi.

Ular bu vazifani bajarayotganda, egilish, sakrash, to’piq bilan yurish kabi jismoniy mashqlarni bajaradilar.

4-bosqich: “Tuxumni g’oya qilib koʻtarish”

Maqsad: Jismoniy kuch va muvozanatni rivojlantirish.

Vaqt:10 daqiqa

Faoliyat:

Tuxum – bu yerda bir qadam oldinga siljish va yuqoriga cho’zish ko’rinishida bo’ladi. Har bir bola jismoniy kuch bilan tuxumni ko’tarib, yuqoriga yoki oldinga siljishi kerak.

Tuxumni yuqoriga ko’tarish yoki pastga tushirish paytida ular mushaklarini ishlatadilar, harakatni koʻproq aniq va muvozanatli bajarishlari kerak.

5-bosqich: “Tuxumni uyga olib boorish”

Maqsad: Koordinatsiya va balansni rivojlantirish, yuqori tezlikda ishlash.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

  Bolalar tuxumni ma’lum bir nuqtaga (uyga) olib borishadi. Buning uchun ular oʻzlarining yengil harakatlarini ishlatib, tezlikni oshirishlari kerak.

  Har bir bola oʻz tuxumiga ehtiyotkorlik bilan yaqinlashib, uni bir joyga qo’yishi kerak. Ular yurish va yugurish kabi harakatlarni bajaradilar, shu bilan birga jismoniy kuchni, tezlikni va muvozanatni rivojlantiradilar.

6-bosqich: “Yutish va g’alaba”

Maqsad: Oʻyinni tugatish va natijalarni ko’rib chiqish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

Oʻyin yakunlanadi, va har bir bola oʻzining tuxumni olib borishdagi muvaffaqiyatini ko’rsatadi. Tarbiyachi bolalarni mukofotlaydi va har birining ishtirokini maqtaydi.

Oʻyin tugagach, bolalarga jismoniy mashqlarni qanday bajarishlari, ular uchun nimalar qiyin bo’lganini va qanday qilib yanada kuchliroq bo’lishlari mumkinligini muhokama qilish imkoniyati beriladi.

Bu oʻyin bolalarga jismoniy imkoniyatlarini rivojlantirishga yordam beradi, ayni paytda ular o’zlarini qush kabi his qilib, ijodiy va faollikni oʻz ichiga olgan oʻyinlarda ishtirok etadilar. Bu oʻyin bolalarga jismoniy imkoniyatlarini rivojlantirishga yordam beradi, ayni paytda ular oʻzlarini qush kabi his qilib, ijodiy va faollikni oʻz ichiga olgan oʻyinlarda ishtirok etadilar. Bolalarga yangi qobiliyatlar va tezlikni rivojlantirishda yordam beradi.

“Sholg’omlar armiyasi”

“Arqon tortish” oʻyinini senariysi bolalarga faollikni, kuchni va muvozanatni rivojlantirishga yordam beradi, shu bilan birga ular ertak va syujetga asoslangan oʻyinda ishtirok etadilar.

1-bosqich: Tayyorgarlik

Maqsad: Bolalarga oʻyinning mavzusi va qahramonlar haqida qisqacha tushuntirish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

  Tarbiyachi bolalarga ertakni boshlashdan oldin quyidagilarni tushuntiradi:

  Bugun biz sholg’om ertagi haqida oʻyin oʻynaymiz! Bu ertakda sholg’omlar jismoniy kuchga ega boʻlishadi va ular arqon tortish orqali oʻzlarining kuchlarini sinovdan oʻtkazadilar.

  Biz har birimiz bir sholg’omni ifodalashga qaror qilamiz va arqon tortishda ishtirok etamiz. Sholg’omlar kuchli boʻlishlari kerak, shuning uchun diqqat bilan oʻyin oʻynashimiz zarur.

2-bosqich: “Sholg’omlarni tayyorlash”

Maqsad: Bolalarga sholg’om rolini bajarish va tayyorlanish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

Har bir bola sholg’om rolini bajaradi va oʻyinga tayyorlanadi. Tarbiyachi ularga sholg’omning qanday kuchli va tayyor boʻlishi kerakligini tushuntiradi.

“Sholg’omlarni quvvatli qilish uchun biz oʻz kuchimizni toʻplashimiz kerak! Hozir sizlarning vazifangiz – qiyinchiliklarga qarshi turib, oʻz kuchingizni his qilish”.

Bolalar qisqa muddatda oʻzlariga tayyorgarlik koʻrib, jismoniy mashqlarni bajarishlari (masalan, choʻzish, oʻringa oʻralish, kuchli qoʻl va oyoq mashqlari) lozim.

3-bosqich: “Arqon tortish boshlanishi”

Maqsad: Arqon tortishning boshlanishi va bolalar oʻrtasidagi jismoniy musobaqa.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

Tarbiyachi arqonni maydonga qoʻyadi va har bir sholg’om oʻzining pozitsiyasiga oʻtadi.

“Hozir sizlar, sholg’omlar, arqon tortishda ishtirok etasizlar. Sizlar birgalikda ishlashingiz, kuchli va birlashgan boʻlishingiz kerak”.

Oʻyin davomida bolalar arqonni ikki guruhga boʻlib tortadilar. Har bir guruh oʻz kuchini birlashtirib, arqonni boshqa guruhga tortishga harakat qiladi.

Har bir bola jismoniy kuchini, qoʻl va oyoqlarini ishlatib, arqonni tortadi, bu mashq ular uchun tanadagi barcha mushaklarni ishlatish imkonini beradi.

4-bosqich: “Sholg’omning kuchi”

Maqsad: Bolalarning kuchlarini sinash va sinovdan o’tkazish.

Vaqt: 10 daqiqa

Faoliyat:

  Tarbiyachi bolalarga oʻyin davomida qiyinchiliklar yaratadi: “Hozirgi vaqtda sholg’omlar oʻz kuchlarini sinashadi. Oʻylang, sizni qanday qilib g’olib qilishingiz mumkin?”

  Arqon tortish davomida har bir guruhni yuqoriga yoki pastga tortish uchun oʻz kuchlarini va muvozanatni sinab koʻrishadi. Tarbiyachi har bir bolaga koʻrsatma beradi: “Siz arqonni tortayotganda tanangizni qanday joylashtirish kerakligini, muvozanatni saqlashni o’rganing”.

  Bolalar sholg’om rolini bajarib, jismoniy mashqlarni to’liq bajaradilar, muvozanatni saqlash va kuchni oshirishga harakat qiladilar.

5-bosqich: “G’olib sholg’om”

Maqsad: Oʻyin natijalarini baholash va bolalarga oʻz kuchlarini koʻrsatish imkonini berish.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

  Oʻyin tugashiga yaqin, tarbiyachi bolalarni rag’batlantiradi va oʻyin natijalarini muhokama qiladi.

  “Bugun biz sholg’omlar boʻlib, arqon tortishda ishtirok etdik. Endi, kim eng kuchli boʻlganini aniqlaymiz. Ammo esda tuting, g’alaba faqat kuchli boʻlishdan iborat emas. Oʻzaro yordam va birlashgan harakatlar ham juda muhim”.

  Har bir guruh yoki bola oʻzining yutuqlarini va oʻyindagi tajribasini baham koʻradi.

6-bosqich: Xulosa

Maqsad: Oʻyin yakunlarini chiqarish va bolalarni maqtash.

Vaqt: 5 daqiqa

Faoliyat:

  Tarbiyachi bolalarga oʻyin davomida koʻrsatgan jismoniy faoliyatlari uchun minnatdorchilik bildiradi.

“Sizlar bugun ajoyib sholg’om boʻldingiz! Har biringiz oʻz kuchini va qat’iyatini namoyish etdi. Endi sizlar haqiqatan ham kuchli boʻldingiz!”

  – Bolalar oʻyin yakunida bir-birlariga tabriklar aytadilar va jismoniy mashqlarni oʻrganish davom etadi.

Bu oʻyin bolalarga jismoniy kuch va muvozanatni rivojlantirishga yordam beradi. Sholg’om ertagi orqali bolalar nafaqat jismoniy imkoniyatlarini oshiradilar, balki hamkorlik, yordam va kuchni birlashtirish kabi muhim qadriyatlarni ham oʻrganadilar.

“Sarguzashtlar oʻrmonida”

Maqsad: Bolalarning yirik motorikasi va jismoniy rivojlanishini rag’batlantirish, muvozanat va koordinatsiya ko’nikmalarini rivojlantirish.

Oʻyin Kirish Qismi: “O’rmon Sarguzashti”

Bolalarga oʻrmon sarguzashti haqida hikoya aytiladi: ular kichik sayohatchilar boʻlib, oʻrmonni kashf qilish uchun yoʻlga chiqadilar. Yoʻlda ular turli toʻsiqlardan oʻtib, yangi doʻstlar bilan uchrashadilar.

Qahramonlar roʻyxati: Sayohatchilar, oʻrmon hayvonlari (quyonlar, qushlar) va oʻrmon qoʻriqchisi.

Faoliyat 1: “Safda Yashash va Oʻrmon Boʻylab Yurish”

Vazifa: Bolalar toʻrt-besh kishilik guruhlarda safda turadilar va o’qituvchi ko’rsatmasiga ko’ra doira shaklida yuradilar.

Qahramon vazifasi: Oʻrmon qoʻriqchisi bolalarni oʻrmon yoʻllarida xavfsiz yurgizadi va ularga turli koʻrsatmalar beradi.

Faoliyat 2: «Sarguzashtli To’siqlar»

Tavsif: Bolalar oʻrmon yoʻining davomida turli topshiriqlarni bajaradilar. Masalan, qoʻllarini koʻtarish, joyida aylanib yurish va muvozanatni saqlab yengil toʻpni tutish.

Rol oʻyini: Har bir bola oʻrmon hayvonining rolini oʻynaydi va boshqa hayvonlar bilan uchrashib, ularning vazifalarini bajaradi.

Faoliyat 3: «Sehrli Sakrash»

Vazifa: Bolalar bir joyda aylanib sakraydilar va oyoqlarini o’ngga va chapga almashtirib, muvozanatni saqlab turadilar.

Syujet: Oʻrmonning sehrli quyonlari bolalarga sakrash texnikasini o’rgatadilar va ular bilan birga mashq qilishadi.

Faoliyat 4: «Arqon O’yinlari»

Tavsif: Bolalar arqon bilan oʻynab, bir oyoqda va ikki oyoqda turli usullarda sakraydilar. Arqonli narvonga chiqish orqali balandlikka koʻtarilish mashqini bajaradilar.

Qahramonlar: Bolalar sayohatchi qushlar rolida boʻlib, arqondan osilib, ularning qanotlari yordamida yuqoriga chiqadilar.

Faoliyat 5: «Velosipedli Sarguzasht»

Vazifa: Bolalar ikki oyoqli velosipedda uchishni oʻrgangan holda oʻrmon boʻylab sayohatni davom ettiradilar.

Syujet: Bolalar oʻrmon qoʻriqchisi koʻrsatmalari bilan yoʻlda toʻsiqlarni aylanib oʻtib, bir-biriga yordam beradilar.

Yakuniy Qism: “Mukofotlash va Xulosa”

Syujet: Sarguzashtni muvaffaqiyatli yakunlagan bolalarga oʻrmon hayvonlari tomonidan maxsus “Jismoniy mehnat medallari” topshiriladi.

Muvofiqlashtirish: Oʻyin yakunida bolalar tarbiyachining koʻrsatmasi bilan oddiy yengil harakatlar qiladilar va faoliyatni xotima qiladilar.

Ushbu dastur bolalarning qiziqishini saqlab qolish va ularning yirik motorikasini rivojlantirish uchun tavsiya etiladi.