KICHIK SOHA: “YIRIK MOTORIKA”

Yirik motorika — bu bolalarning jismoniy rivojlanishi uchun muhim bo’lgan harakatlarni oʻz ichiga oladi. Bolalar uchun yirik motorikani rivojlantirishda quyidagi faoliyatlar va o’yinlarni amalga oshirish mumkin:

1. SAQLANISH VA HARAKAT:

   – Bir, ikki, toʻrtta bo’lib safda turish: Bolalarni safda turishga o’rgatish. Har bir bolaga oʻz joyida to’g’ri turishni va boshqa bolalar bilan birga bo’lishni tushuntiring.

   – Doira boʻlib yurish: Bolalarni doira shaklida joylashtiring va doira ichida harakat qilishga taklif qiling. Bu orqali muvozanatni saqlashni oʻrganadilar.

2. HARAKATDAGI TOPSIRIQLAR:

   – Turli topshiriqlarni bajarish: Bolalarga yurishda turli topshiriqlar berish (masalan, qo’lni ko’tarish, o’z joyida aylanib yurish, yurish paytida yengil to’pni tutish).

   – Yengil yugurish: Bolalarga shiddat bilan yugurish, to’siqlardan (masalan, oddiy buyumlar) o’tish va muvozanatni saqlash ko’nikmalarini rivojlantirish.

3. SAKRAB OʻTISH:

   – Bir joyda aylanib sakrash: Bolalarni bir joyda aylanib sakrashga o’rgating. Bu ko’nikma ularning muvozanatini rivojlantiradi.

   – Oyoqlarini o’ngga va chapga almashtirib sakrash: Oyoqlarini o’ng va chapga almashtrish orqali turli xil harakatlarni o’rganadilar.

4. ARQON BILAN OʻYIN:

   – Arqonda turli usullarda sakrash:Arqon orqali turli usullarda (ikki oyoqda, bir oyoqda) sakrashga o’rgating. Bu bolalarning koordinatsiyasini oshiradi.

   – Arqonli narvon: Bolalarni yo’qoriga ko’tarilish va arqonli narvonlardan foydalanishga o’rgatish, bu esa ularning kuch va muvozanatini rivojlantirishda yordam beradi.

5. VELOSIPEDDA UCHISH:

   – Ikki oyoqli velosipedda uchish: Bolalarga velosipedda harakat qilishni o’rgatish. Velosipedda harakat qilish ularning qobiliyatini oshiradi va jismoniy faoliyatni rag’batlantiradi.

Xulosa qilib aytganda, ushbu faoliyatlar orqali bolalar yirik motorikani rivojlantiradilar. Bu esa ularning jismoniy rivojlanishiga, muvozanatni saqlashga va harakatlarni o’zaro muvofiqlashtirishga yordam beradi. Har bir faoliyatni o’yin shaklida olib borish bolalarning qiziqishini oshiradi va ularni faol bo’lishga rag’batlantiradi.

KICHIK SOHA – MAYDA MOTORIKA

Mayda motorika — bu bolalarning qoʻl va barmoqlari yordamida nozik harakatlarni amalga oshirish qobiliyatidir. Bolalar uchun mayda motorikani rivojlantirishga yordam beradigan faoliyatlar:

TASAVVURDAGI PREDMETLARNI KOʻRSATISH:

Qoʻllar bilan tasavvur qilish: Bolalar gul, qush, kapalak yoki qasr kabi tasavvurdagi predmetlarni qo’llari bilan ifodalashadi. Buning uchun ularni harakatga keltiruvchi o’yinlar tashkil eting.

TUGUNLARNI TUGISH:

Arqonlardan tugunlar yasash: Bolalarni arqonlardan turli tugunlarni yasashga o’rgating. Bu ularning barmoq kuchini va diqqatini oshiradi.

O’YIN FAOLIYATI:

Mayda o’yinchoqlar bilan o’ynash: Bolalar kichik o’yinchoqlar bilan o’ynab, qo’l motorikasini rivojlantiradilar. Ularni bir joyga yig’ish yoki qo’l bilan harakatlantirish o’yinlari yordamida amalga oshirish mumkin.

QOG’OZNI YIRTISH:

Belgilangan chiziqlar bo’ylab qog’ozni yirtish: Bolalarni qog’ozni belgilangan chiziqlar bo’ylab batartib yirtishga o’rgatish. Bu, ularning barmoq koordinatsiyasini rivojlantiradi.

MOZAYKA VA PAZLLAR:

Mayda qismli mozaykalar va pazllarni yig’ish: Bolalar mazkur faoliyat orqali mayda motorikani rivojlantiradi, bu esa ularning fikrlash qobiliyatini ham oshiradi.

KICHIK SOHA – SENSOMOTORIKA

Sensomotorika — bu sezgi va harakatlarning o’zaro bog’liqligidir. Bolalar uchun sensomotorikani rivojlantirishga yordam beradigan faoliyatlar:

TA’M SEZISH O’YINLARI:

Ko’zni bog’lab, ta’mni tanish: Bolalarni ko’zlari bog’langan holda biror mahsulotni (masalan, meva) yedirib ko’rsatish va nima ekanligini aniqlashga harakat qilish. Bu ta’m bilish qobiliyatini rivojlantiradi.

ESHITISH SEZGISIGA ASOSLANGAN O’YINLAR:

Ovoz bilan tutish: Bolalarga ko’zlari bog’langan holda, o’rtoqlarining ovozlarini eshitib, ularni tutishga harakat qilish. Bu eshitish sezgisini kuchaytiradi.

HARAKATLAR:

Koptokni irg’itish: Bolalar pastdan yoki boshidan koptokni irg’itishadi. Bu ularning koordinatsiyasini oshiradi.

Koptokni yerga ilon qilib irg’itish: Koptokni yer bo’ylab harakatlantirish, bu esa muvozanat va harakatni rivojlantiradi.

Chana, rolik yoki velosipedda harakat: Bolalar bu usullar bilan harakat qilishni o’rganishadi.

Koptok bilan nishonni urish (bouling): Nishonlarga koptok otish orqali qobiliyat va ko’nikmalarni rivojlantirish.

Gardishni aylantirish: Bolalar gardishni qo’lida, oyog’ida va belida aylantirib, o’z muvozanatini rivojlantiradi.

KICHIK SOHA – SOG’LOM TURMUSH TARZI VA XAVFSIZLIK

SOG’LOM TURMUSH TARZI VA XAVFSIZLIK — bu bolalarning jismoniy va ruhiy salomatligini oshirishga qaratilgan muhim ko’nikmalardir. bolalar uchun ushbu sohadagi faoliyatlar:

TASHQI KO’RINISHGA E’TIBOR:

O’z tashqi ko’rinishiga e’tibor berish: Bolalarga o’zlarining toza va tartibli bo’lishini o’rgating. Bu, ularning o’ziga bo’lgan ishonchini oshiradi.

JISMONIY MASHQLAR:

Mustaqil jismoniy mashqlar: Bolalar mustaqil ravishda jismoniy mashqlarni bajarishlari uchun rag’batlantiring. Bu ularning sog’lom turmush tarziga xizmat qiladi.

TABIATNI PARVARISHLASH:

O’simliklar va jonzotlar bilan tanishish: Bolalar tabiat burchagida o’simliklar va hayvonlarni parvarish qilishni o’rganishadi. Bu, ularning tabiatga bo’lgan muhabbatini oshiradi.

SALOMATLIKKA ZARARLI XULQ:

Zararli xulqlarni anglash: Bolalarga chekish, ichkilikbozlik va olov bilan o’ynash kabi zararli xulqlarni tushuntirib bering. Bu ularning sog’lom hayot tarziga intilishlariga yordam beradi.

YURISH QOIDALARI:

Ko’cha va transportda yurish qoidalariga rioya qilish: Bolalar uchun yurish qoidalarini tushuntiring va amalda ko’rsatish.

YONG’IN XAVFSIZLIGI:

Aloqa raqamlari: Bolalarga yong’in xavfsizligi (101), milliy gvardiya (102), tez yordam (103), gaz xizmati (104) va qutqaruv xizmati (1050) telefon raqamlari haqida ma’lumot bering.

XAVFLI VAZIYATLAR:

Xavfli vaziyatlarda qanday yul tutishni bilish: Bolalarga xavfli vaziyatlarda qanday harakat qilish kerakligini tushuntirish.

Yo’qolib qolsa, qanday tutish kerakligini bilish: Bolalarga supermarketda yoki ko’chada yo’qolib qolsa, o’zlarini qanday tutishlarini o’rgating.

Xulosa qilib aytganda, ushbu faoliyatlar orqali bolalar mayda motorika, sensomotorika va sog’lom turmush tarzi bo’yicha ko’nikmalarni rivojlantiradilar. Har bir faoliyatni o’yin shaklida o’tkazish bolalarning qiziqishini oshiradi va o’z-o’zini anglashlariga yordam beradi.